ÇEK TAZMİNATI

Çek Tazminatı Nedir?

Çek tazminatı, muhatap banka nezdinde karşılığı kısmen veya tamamen bulunmayan bir çekin kanuni süresi içerisinde ibraz edilerek karşılıksız çıkması halinde, düzenleyenin (keşidecinin) kanun gereği hamile ödemekle yükümlü olduğu %10 oranındaki yasal tazminattır. Bu tazminat türü, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun 783. maddesinin 3. fıkrasında şu şekilde hüküm altına alınmıştır:

"Muhatap nezdinde karşılığı kısmen veya tamamen bulunmayan bir çek düzenleyen kişi, çekin karşılıksız kalan bedelinin yüzde onunu ödemekle yükümlü olduktan başka, hamilin bu yüzden uğradığı zararı da tazmin eder."

Çek Tazminatının Temel Hukuki Özellikleri

1. Yalnızca Düzenleyenden (Keşideciden) İstenebilmesi: Kanunun açık lafzı gereğince %10 çek tazminatı yalnızca çeki düzenleyen kişiden talep edilebilir. Cirantalar veya diğer müracaat borçluları bu tazminattan sorumlu tutulamaz; cirantalara karşı başvurma hakkının kapsamı TTK m. 808 ve 810 uyarınca çek bedeli, faiz, komisyon ve giderlerle sınırlıdır.

   
   

2. Hesaplanma Esası: Tazminat, çekin toplam yazılı bedeli üzerinden değil, karşılıksız kalan net tutar üzerinden %10 olarak hesaplanır. Muhatap banka tarafından ödenen kısmi karşılık veya kanuni garanti tutarı düşüldükten sonra açıkta kalan miktar dikkate alınır.

   
   

3. Zarar İspatı Şartının Bulunmaması (Maktu Tazminat): %10 çek tazminatının doğması için hamilin ayrıca somut bir zarara uğradığını veya kusuru ispat etmesi gerekmez; çekin süresinde ibraz edilip karşılıksız kalması yeterlidir. Hamilin bu %10'luk tutarı aşan başkaca bir zararı bulunuyorsa, bu aşkın zararın genel hükümlere göre ayrıca ispatlanarak tazmini talep edilebilir.

   
   

4. İcra Takibinde Talep Edilmesi: Hamil, düzenleyen aleyhine kambiyo senetlerine mahsus haciz yoluyla (veya ilamsız/genel takip yoluyla) icra takibi başlatırken asıl çek bedeli, faiz ve giderlerin yanında %10 çek tazminatını da takip talebine ve ödeme emrine müstakil bir alacak kalemi olarak ekleyebilir.